10 March 2019

#History #WWII #veteran #KNIL #sumatra #122sqn #indieveteranen

Indonesiamap

Veel van mijn Indische familie en hun vrienden waren beroepsmilitair bij de KNIL-ML of Marine en werden begin 1942 krijgsgevangenen van Japan.

In Nederlands-Indië werden mannen in de leeftijd tussen 18 en 50 jaar in december 1941 voor het overgrote deel gemobiliseerd. Circa 42.000 van hen werden krijgsgevangene gemaakt. Het betrof o.a. Nederlands-Indische, Molukse, Papoea, Timoreze, Torodja (Celebes) en Menadonese KNIL soldaten.

De broer van oma, 'Robert Bastiaans', werd na zijn gevangenneming vervoerd naar Thailand en tewerkgesteld aan de Birma-spoorweg. Hij overleed in het Kurikona 258 kamp op 2 augustus 1945, slechts een paar dagen voor de bevrijding. Hij was gemobiliseerd 'Landstorm Sergeant 1e klas der Militaire Administratie - Unit 2e Landst. Afd.Bandoeng'.

De meesten van hen overleefden echter de 3,5 jaar in een Japans interneringskamp op Java en Japan.

Zij waren een van de vele dienaren waaraan door de nederlandse staat 3,5 jaar salaris niet werd uitbetaald.

Na de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945 gaan zij - onkundig van de toekomst waarin zij belazerd worden door de staat - weer in actieve dienst van dezelfde staat der nederlanden. Net als hun ~ 100.000 collega’s.

"Veteraan". In mijn familie een niet gebruikt woord. Waarom is onduidelijk. Vergeten? Spijt?
Grootvader Bastiaans was als KNIL-ML monteur vanaf het begin betrokken bij 122(NEI)Sqn in Medan. Grootmoeder, moeder en oom woonden daar vanaf ~1948.

Uit een reeks over indië-veteranen en kolonialisme.


roel

Ik schrijf sinds begin '90' verhalen en artikelen op diverse platformen. De laatste 15 jaar focus ik op de genealogie van mijn 'Indische takken'. Af en toe een 'salty bit'. Dat hoort begrijp ik bij 60+ers. Zodoende.

Contact

Kan via twitter @roelbazuin (Tjitjak)
Desnoods via linkedin


Eerste versie geschreven op 2019-03-01
Version date: 2019-03-29

Grondtroepen KNIL

In Nederlands-Indië werden ~ 70.000 KNIL militairen en 33.000 indonesische (de overgrote meerderheid Javaans, Menadonees, Ambonees, Timorees en van de overige regio’s afkomstige) militairen ingezet, [1] [2] [3] aangevuld door Nederlandse troepen [4]

In de periode 1945 -1950 werden eenheden KNIL Veteranen met troepen Nederlandse dienstplichtigen of vrijwilligers gecombineerd. Begin 1948 werden een aantal nieuwe eenheden samengesteld.

De uit gevangenschap teruggekeerde KNIL veteranen werden heringedeeld en gedetacheerd in verschillende gebieden in de archipel.

Onder hen eenheden met bekende bijnamen:

  • 'Matjangs' (Tijgers) - Inf.I
    Inf. I had ook KNIL veteranen in haar gelederen die op tijd konden vluchten naar Australië.

  • 'Anjing Nica' (Honden van NICA) - Inf.V
    Het KNIL bataljon Infanterie V ontving spoedig na oprichting eind 1945 te Bandoeng van de tegenstanders de scheldnaam Anjing NICA. 'Andjing' is Maleis voor 'hond'. NICA was de naam van het terugkerend Nederlands-Indische Gouvernement (Netherlands-Indies Civil Administration). Infanterie V koos de scheldnaam tot erenaam wat tot uitdrukking werd gebracht in het mouwembleem. [5].

  • 'Gagak Hitam' (Zwarte Kraaien) - Inf.VI
    Op 15 april 1946 het KNIL Medan Bataljon weer opgericht door het weer oproepen in militaire dienst van de dienstplichtigen. Stadswachter, Landstormers, en het daar aanwezige gewezen indonesische KNIL militairen, vrijwilligers van diverse landaarden, bijvoorbeeld Arabieren, Klingelezen en Chinezen. Op 18 juli 1946 werd de naam Medan Bataljon verandert in VI Bataljon Infanterie (INF.VI). Hierbij werden vele mannen, oud Marechaussees, die onder Westerling hadden gediend, de kern. Onder het volk stonden ze bekend als Maresosee. Deze mannen hadden o.a. geholpen bij het vernietigen van de beruchte bende 'Gagag Hitam' (zwaar bewapende ex-sukarelas (Indonesische vrijwilligers) uit de Japanse krijgsdienst) onder leiding van Hayrullah, een prestatie van de bovenste plank. [6]

590
KNIL-militairen Inf X op 14 februari 1942.
  • 'Gadjah Merah' (Rode Olifant) - Inf. X, Inf.XI, Inf.XII
    KNIL-bataljons X en XI bestonden uit militairen, die in Japanse krijgsgevangenkampen in Thailand onder zware omstandigheden aan de beruchte Birma-spoorlijn hadden gewerkt. Ondanks hun vaak slechte lichamelijke en geestelijke toestand werden de ex-krijgsgevangenen opnieuw gekeurd, bewapend en getraind en naar Nederlands-Indië gestuurd. Hun symbool was de rode olifant (Gadja Merah), afgeleid van de witte olifant, een nationaal symbool in Thailand. [7].

De ruim 40.000 KNIL veteranen kwamen terecht in verschillende eenheden, doorgaans infanterie (zie tabel 'Lijst van KNIL eenheden die al voor WOII bestonden'). Een aantal werd heringedeeld bij de KNIL-ML, zoals grootvader Bastiaans bij 122(NEI)Sqn.

Klik hier voor een overzicht van alle KNIL grondtroepen, 25 infanterie, 7 artillerie, 5 Cavelerie (eskaders vechtwagens) en 8 Genie. [8]

Het verband tussen '1-1-RI', 'Z-Brig' en 122(NEI)Sqn.

Medan; 15 man voor een Lockheed Electra - fotograaf onbekend
Lockheed L-12 op Medan ~ feb '47 (P. Wolf)

Mijn artikel over de politionele acties en de rol van 122 NEI Squadron daarin waren een aanleiding om me te verdiepen in grondtroepen op Sumatra. Ik had geen idee wat 'Z-Brig' en '1-1-RI' betekende of was.

Er wordt regelmatig luchtsteun verleend in opdracht van Z-Brigade. Met P-51’s. Door Piper Cubs en een Lockheed L-12 voor observaties. Op de foto met de L-12 is grootvader Bastiaans zichtbaar; staande, 3de van links.

Enkele acties door 122(NEI)Sqn tijdens politonele acties met specifieke verwijzingen naar eenheden:

  • Op 21 juli 1947 wordt met P-51 Mustang jachtviegtuigen van 122(NEI)Sqn "ondersteuning gegeven aan 1-1-RI en Z-Brig met aanvallen in de buurt van Arnhemia".

  • Op 31 juli werd steun verleend aan infanterie in opdracht Z-Brig. Verkenning veld Siabtar nabij Brastagi door Lockheed L12, zag eigen troepen op veld en rapporteerde gereed voor Piper Cubs.

  • 20 december 1948: Ondersteuning opmars van O-colonne op Midden-Sumatra. Aanval en vernietiging radiostations bij Fort de Kock, waarbij een munitiedepot werd getroffen.

  • 20 december 1948: Patrouille bij landing van MLD Catalina’s op Tobameer.

A3 1 1 03kaa2
Actiegebied 1-1 RI 'Bataljon Drenthe'
1-1 RI 'Bataljon Drenthe'

1-1 RI is het OVW-bataljon 1 -1 Regiment Infanterie, bekend als Bataljon Drenthe, die op 4 juni 1945 werd opgericht te Zuid-Laren. Die plaats ligt in de geboortestreek van mijn Hollandse voorouders. Mijn Indische grootvader werkte voor 122(NEISqn) en grootmoeder, oom en moeder woonden vanaf ~ '48 in Medan. Vrij frappant vond ik.

In ieder geval indirect is de familie beïnvloed door de aanwezigheid en acties van dit bataljon. Zij woonden in een beveiligd gebied in het centrum van Medan rond het vliegveld 'Polonia'.

"Het OVW-bataljon 1-1 RI is voortgekomen uit de Binnenlandse Strijdkrachten van gewest 3, Drenthe. Na de opleiding werd het bataljon tijdelijk ingedeeld bij de mijnopruimingsdienst te Bergen op Zoom. Via Engeland, waar het bataljon werd voorzien van de noodzakelijke uitrusting, vertrok het op 25 januari 1946 met de 'Nieuw-Amsterdam naar Indië." [9]

"Op 2 november 1946 werd het bataljon overgebracht naar Medan op Noord-Sumatra. Direct na aankomst, op 13 november 1946, nam het de stellingen over van de Brits Indische troepen aan de Serdangweg in het oosten van Medan, waar infiltraties en beschietingen dagelijks voorkwamen.

"Op 2 januari 1947 nam het bataljon deel aan een actie waarbij de posten van de Z-Brigade verder naar het zuiden werden verplaatst. Meerdere acties volgden zoals op 14 januari 1947, samen met Inf.IV.KNIL en 3-3 RI naar Sempali Estate dat op 16 maart 1947 blijvend werd bezet. Op 15 februari 1947 viel de TNI bij een grootscheepse aanval over het gehele front de posten te Kota Masoen (steenfabriek) en Kampong Baroe aan. In maart werd de patrouilleactiviteit verhoogd door de berichten dat de onderhandelingen met de Republiek (Linggadjati) zouden mislukken." [9]

Z-Brig

Z-brig staat voor Z-brigade. [10]
"De Z - Brigade onder commando van Generaal P. Scholten, bestond bij oprichting te Medan op Noord-Sumatra uit 1-1 RI, 3-3 RI, Inf VI, Inf IV, hulpwapens van het KNIL en de zogenaamde "Calmeyer" eenheden. Dit waren eenheden cavalerie en artillerie ter ondersteuning van de op Malakka gevormde Infanterie Brigades. Ook deze eenheden bestonden voornamelijk uit OVW’ers.

"Na aankomst op noord-Sumatra nam de Z – Brigade de posities over van de Britse 26th Indian Division en de 4th Indian Infantry Brigade en werd o.a. gelegerd in Medan, de haven van Belawan en langs de verbindingsweg tussen beide plaatsen.

"Na de repatriëring van de OVW bataljons en het KNIL in de eerste helft van 1948 bestond de Z - Brigade louter nog uit onderdelen gevormd uit dienstplichtigen, uitgezonderd manschappen van de AAT, genie en cavalerie waar veel OVW’ers dienden en het bataljon 3 -15 RI.

Table 1. Eenheden onder Z-Brigade
eenheid ovw/ dpl/ ber Type Operatiegebied 45-47 Operatiegebied 48-50 Bijzonderheden Opgericht Gere patrieerd Om geko men Informatie

1-1 RI

ovw

Infanterie regimenten

Soerabaja, *Medan, *Tandjong Balai, *Seriboe Dolok, *Tigaras

gerepatrieerd 30-08-1948

Bataljon Drenthe. samengesteld uit BS’ers van het Gewest Drente.

04-06-1945 te Zuid Laren

30-08-1948 a/b 'Zuiderkruis'

24

http://www.indie-1945-1950.nl/web/1-1ri.htm / http://www.hetdepot.com/1-1RI.html

1e Genie Veld Cie

KNIL

Genie

Medan

Poerwokerto (M-Java)

-

-

-

-

-

3-15 RI

ovw

Infanterie regimenten

nog niet gevormd

Tandjoeng Poera, Bindjei, Laboehan Bilik, Bagan Siapi Api

De Blijvertjes

01-06-1948 te Medan

31-07-1949 a/b 'Groote Beer'

19

http://www.indie-1945-1950.nl/web/3-15ri.htm

3-3 RI

dpl

Infanterie regimenten

Medan, Bindjei, Arnhemia

Goenoeng Melajoe, Tandjoeng Balai, Rantau Prapat

De Blubbertrappers

01-07-1946 te Bergen op Zoom

12-11-1949 a/b 'Johan van Oldebarneveldt'

18

http://www.indie-1945-1950.nl/web/3-3ri.htm

7e Afd. VA

ovw

Artillerie

Medan

Pematang Siantar

Calmeyer eenheid. de Knobbel

01-04-1946 te Oldenbroek

11-08-1949 a/b 'Johan van Oldebarneveldt'

6

-

9e Afd. VA

dpl/ovw

Artillerie

Medan, Arnhemia, Bindjai, Tandjoeng Poera, Brastagi, Namoe Trassi en Namoe Oekoer.

Tandjoeng Poera, Brastagi, Sidikalang

Calmeyer eenheid

03-09-1946 te Oldebroek

29-01-1950 a/b 'Zuiderkruis'

3

-

Inf. IV

KNIL 42

KNIL Infanterie

Batavia, Kebajoran, Pondok Gedeh, Bandoeng, Medan, Kampong Baroe, Brastagi, Sibolangit, Seriboe Dolok

Malang

Prins Bernhard Bataljon'. Het bataljon was gevormd uit manschappen van het KNIL en marine die uit Japanse krijgsgevangenschap waren teruggekomen.

09-1945 te Singapore

-

82

http://www.indie-1945-1950.nl/web/InfIV.htm / http://www.hetdepot.com/InfBatIVknil.html

Inf. VI

KNIL 42

KNIL Infanterie

Medan

Djambi

Gagak Itam (zwarte kraaien) Voortgekomen uit het 'Medanbataljon' manschappen van het KNIL die uit de Japanse krijgsgevangenkampen waren bevrijd. Voor de oorlog Landstorm Bataljon

15-04-1946 te Medan

03-03-'48: opheffing. 06-01-'49: heroprichting in Djambi dmv samenvoeging 3 KNILcien van TTC Z Sumatra en 3 KNILcien die voor de 2e Politionele Actie aan TTC Zuid Sumatra waren toegevoegd.

24

http://www.indie-1945-1950.nl/web/infVI.htm / http://www.hetdepot.com/gagakItam.html

Dutch Marines heading for the beach at Pasir Putih during the Police actions in Indonesia 1947
Dutch Marines heading for the beach at Pasir Putih 1947.
Tijgers INF.I
Soldaten van Inf-I hadden de bijnaam 'de Matjans' (de Tijgers) vanwege hun camouflage pakken.
1-1RI
Generaal-majoor KNIL Scholten inspecteert een ere-wacht van 1-1 RI.
andjing%2Bnica%2Bitam%2Bmagelang%2B1
Bewakings Bataljon V (Andjing Nica)
Brencarriers in actie Rechts vooraan korporaal Joop Buissink
Brencarriers Andjing Nica in actie. Rechts vooraan korporaal Joop Buissink
KNIL Klewanggevechten
KNIL Klewanggevechten
5-6 RI ien van Beek + KNIL
5-6 RI Rien van Beek + KNIL
Carrier met teken van Gadja Merah
Carrier met teken van Gadja Merah (rode olifant), januari 1947

Afkortingen

Afkortingen

ML-KNIL

Militaire Luchtvaart afdeling van het Koninklijk Nederlands Indisch Leger

VARWA

Verkennings en Artillerie Waarnemings Afdeling

KL

Koninklijke Landmacht

KNIL

Koninklijk Nederlands-Indisch Leger

TNI

Tentara Nasional Indonesia

RAAF

Royal Australian Air Force

TTC

Territoriale Troepen Commando

LuCoSu

LuchtvaartCommando Sumatra

NEI

Netherlands East Indies

PEP

Personnel & Equipment Pool

NICA

Netherlands Indies Civil Administration

RNMFS

Royal Netherlands Military Flying School (Corpus Christi, US)

RAPWI

Recovery of Allied Prisoners of War

OVW

Oorlogs Vrijwilligers

DPL

Dienstplichtigen


1. Passie voor onze veteranen? Een onderzoek naar berichtgeving over veteranen in de Nederlandse gedrukte media https://sd4590ec8c291c560.jimcontent.com/download/version/1503849330/module/11957085722/name/Jongh%2C%20S..pdf
2. Belanda Hitam; In 1936 bereikte het aantal inlandse KNIL-soldaten 33 duizend mensen of ongeveer 77%. Bron: https://translate.google.com/translate?sl=id&tl=nl&u=https%3A%2F%2Fwww.eramuslim.com%2Fsuara-kita%2Fsuara-pembaca%2Fbelanda-hitam.htm
3. Het KNIL 1936-1942 in cijfers en beeld: in 1929 had maar 20,76% de Europese status (het waren voornamelijk totoks en Indo’s); in 1941, toen uit noodzaak uiteindelijk de dienstplicht voor Indonesiërs was ingesteld, moeten het er percentueel nog minder zijn geweest. Het hogere kader was van meet af aan overwegend ‘Europees’, de Indonesiërs werden ingezet buiten hun regio van herkomst; deze maatregelen verraden het besef dat het niet vanzelfsprekend was om tegen je eigen landsmensen te vechten, noch te allen tijde de belangen van de kolonisator te verdedigen, en die simpele waarheid wreekte zich toen de oorlog een feit was: velen ‘deserteerden’. http://indisch-anders.nl/het-knil-1936-1942-in-cijfers-en-beeld/
4. ~ 120.000 Veteraneninstituut - Nederlands-Indië https://www.veteraneninstituut.nl/missie/nederlands-indie/
8. de lijst met KNIL grondtroepen kan niet volledig zijn. Laat me dat dan aub weten. Aanvullende informatie is ook welkom