09 January 2019

#nergens #thuis

twitter

Strikt genomen waren we geen echte toeristen. Nou ja, een beetje. Dat de hele familie daar was, was een direct gevolg van het familie-verleden in Nederlands-Indië. In Bandoeng hebben we gezocht naar het woonhuis van mijn oma en gezin. Het schooltje waar mijn moeder op had gezeten. Zulk soort dingen.

Toen mijn vader werd uitgezonden naar Indonesië, was dat voor mijn moeder de eerste kans na ruim 35 jaar om terug te gaan naar haar geboorteland. Blij, opgewonden. Het liep anders.

Later, eenmaal weer terug in holland na 3 jaar, zei ze een keer tegen mij: 'Nu ben ik nergens meer thuis'.

Aanvankelijk hadden ze een mooi huis aan de rand van Jakarta. In de buurt waar ze als kind had gewoond. Niet ver weg van blok M. En een goede verstandhouding met de kampong [1] achter hun huis en daarmee samenhangend met de 'kepala kampong' [2].

Binnen een jaar verslechterde de verstandhouding. Naar ik begreep wilde de kepala kampong steeds meer geld. Nadat dat geweigerd werd, startten de 'akkefietjes'. Vuilnis en vuurwerk over de muur, pogingen om de hond te vergiftigen, bedreigingen. Het werd zo erg dat ze besloten te verhuizen en kwamen noodgedwongen terecht in een 'expat-enclave'. Een kamp met hoge omheining, mooie huizen, zwembaden en anders westers gemak. Inclusief poort met slagbomen en bewaking.

Na 35 jaar zaten ze ironisch genoeg opnieuw in een kamp om de Indonesiërs te ontvluchten [3].

Er zijn ongetwijfeld mensen die argumenteren dat er grond is voor de Indonesiër die 'not-amused' is door de terugkeer van Indische-Nederlanders, de koloniaal-by-proxy. Weer een mooi huis, fors salaris en een ogenschijnlijke 'ik ben weer thuis, niks aan de hand' uitstraling.

Je zou kunnen zeggen 'Joh, geef die kepala kampong gewoon meer geld. Tenslotte hebben we genoeg en zij kunnen het gebruiken'. Tot je op bezoek bent geweest in het huis van de kepala kampong. De man leeft in relatieve weelde, terwijl de rest van de huisjes armetierig en armoedig zijn. Maar ja, relatief aan jòuw levensstandaard..

Een lastig toepasbare westerse theorie van relatieve depriviatie [4]. Of is het een eenvoudige kwestie van 'rakus uang' [5]. Oppertunisme?

Los van dit soort -altijd rond geld draaiende- conflicten met de lokale bewoners, is het een mooi land om rond te reizen. Beetje warm. Groen. En dat eten hè. Na 2 maanden rondtrekken was ik ineens 8 kilo zwaarder. Een echte volgevreten toerist. Thuis? Nee.


3. Bersiap
4. Relatieve deprivatie is een subjectieve ontevredenheid die niet wordt veroorzaakt door een objectieve situatie, maar door de relatieve positie ten opzichte van de situatie van een ander